Sharqona tarbiya o‘z ichiga milliy qadriyatlar, odob-axloq normalarini oladi. U jamiyatda barqaror oilani shakllantirishda muhimdir. Sharqona tarbiya Sharq xalqlari uchun xos bo‘lgan ma’naviy va axloqiy qadriyatlar tizimi bo‘lib, avloddan-avlodga o‘tib kelayotgan tarbiya tamoyillariga asoslanadi.
Sharqona tarbiya oila, jamiyat va milliy o‘zlikni saqlashda muhim o‘rin tutadi. Bu tarbiya turiga xos bo‘lgan yuksak qadriyatlar jamiyatda insonlar o‘rtasidagi o‘zaro hurmat, mehr-muhabbat, samimiylik, va mas’uliyatni oshiradi.
Sharqona tarbiya qadriyatlari insonning axloqiy, ma’naviy va ijtimoiy jihatdan yetuk bo‘lishini ta’minlaydi. Bu qadriyatlar oila va jamiyat barqarorligi uchun juda muhim bo‘lib, ular milliy o‘zlikni saqlash va rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Sharqona tarbiya boshqa millat oilalarida qadriyat sifatida
Xitoyda sharqona tarbiya Konfutsiy ta’limotlariga asoslanadi va u yerda bolalarga hurmat, itoatkorlik, ma’naviyat va katta yoshdagilarga nisbatan ehtirom ko‘rsatishni o‘rgatadi. Bu tarbiya bolalarga oilaviy munosabatlarning muhimligini, kattalarning tajribasidan o‘rganishni va oila birligi uchun mas’uliyatni o‘z zimmalariga olishni targ‘ib qiladi.
Hindistonda sharqona tarbiya ota-onaga hurmat, mehnatkashlik, axloqiy poklik va milliy qadriyatlarni saqlashga urg‘u beradi. Hind oilalarida sharqona tarbiya, odatda, diniy va axloqiy qoidalariga mos keluvchi odob-axloq, sabr-toqat va insonparvarlik tamoyillarini o‘z ichiga oladi.
Amaliyotda qo‘llash bo‘yicha tavsiyalar:
Sharqona tarbiyani bolalarga singdirish uchun ta’lim muassasalarida maxsus dasturlar va tarbiya darslarini tashkil etish;
Ota-onalar uchun tarbiya va farzandlar bilan samarali muloqot qilish bo‘yicha trening va seminarlar o‘tkazish;
Madaniy va diniy qadriyatlarni targ‘ib qiluvchi badiiy va ma’rifiy adabiyotlarni keng jamoatchilikka taqdim etish;
Sharqona tarbiya tamoyillarini targ‘ib qilish uchun ommaviy axborot vositalarida ko‘rsatuvlar va ijtimoiy roliklar tayyorlash;
Yoshlar uchun axloqiy va ma’naviy mavzularda kechalar, forumlar va tadbirlar o‘tkazish orqali ularning milliy va madaniy qadriyatlarga nisbatan hurmatini oshirish.
Qadriyatga yo‘naltirilgan maqollar, hikmatli so‘zlar, aforizmlar:
“Olti kun och qolsang ham,
Otang odatini qo‘yma.”
“Suv bilan ekin o‘sar,
Tarbiya bilan — odam.”
“Daraxtiga ko‘ra — mevasi,
Ota-onasiga ko‘ra — bolasi.” (o‘zbek xalq maqollari)
“Keksalarni hurmat qilgan farzand, kelajakda o‘zi ham hurmat topadi.” (Xitoy maqoli)
“Odobli bo‘lish – eng katta boylikdir.” (Rus maqoli)
“Shoshqaloqlik har qanday ishni buzadi, sabr esa yuksaltiradi.” (Xitoy hikmati)
“Ilm va tarbiya qo‘shilib, millatni yuksaltiradi.”
Tavsiya etilgan manbalar:
Kitoblar:
Falsafa. Qomusiy lug’at. – Toshkent: “O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti”, 2004. – 496 bet.
Ma’naviyat. Asosiy tushunchalar izohli lug‘ati. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2010. – 760 bet.
“The Analects of Confucius” by Confucius (Konfutsiy ta’limoti haqida).
Badiiy kitoblar:
Abulg’oziy Bahodirxon. Shajarai turk. Toshkent: Cho‘lpon, 1992. – B. 192. https://n.ziyouz.com/books/tarixiy/Abulg’oziy%20Bahodirxon.%20Shajarai%20turk.pdf
“The Good Earth” by Pearl S. Buck (Xitoy madaniyati va an’analari haqida).
Maqolalar:
“The Role of Confucianism in Chinese Parenting” (Xitoydagi sharqona tarbiya haqida ilmiy maqola).
Videolar:
“Confucianism and Chinese Family Values” (YouTube orqali ma’rifiy ma’ruza). https://vk.com/video228473291_456239118