Salomatlik — bu faqat jismoniy kasalliklar yo‘qligi emas, balki ruhiy, ijtimoiy va ma’naviy sog‘lomlikni ham o‘z ichiga olgan holatdir. Salomatlik — insonning eng katta boyligi. Usiz hayotimizdan to‘liq zavq olish, maqsadlarimizga erishish va baxtli bo‘lish mushkul. Salomatlikni qadrlash va asrash har bir insonning muhim vazifasidir.
Salomatlik — bizga berilgan eng qimmatli ne’matdir. Uni asrash va qadrlash har birimizning burchimiz. Salomatlikni saqlash orqali biz hayotdan to‘liq zavq olish, maqsadlarimizga erishish va baxtli bo‘lish imkoniyatiga ega bo‘lamiz. Shuning uchun kundalik hayotimizda salomatlikka e’tibor qaratish, uni saqlash va mustahkamlash uchun harakat qilishimiz lozim.
Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ta’rifida salomatlik:
Jismoniy sog‘lomlik: Tananing to‘g‘ri ishlashi, kasallik va jarohatlardan xoli bo‘lishi.
Ruhiy sog‘lomlik: Emotsional barqarorlik, stresslarni boshqarish qobiliyati.
Ijtimoiy sog‘lomlik: Jamiyatdagi o‘rni, munosabatlar, aloqalarning sog‘lomligi.
Ma’naviy sog‘lomlik: Hayotning ma’nosi va maqsadini anglash, ichki xotirjamlik.
Salomatlik qadriyat sifatida
Boyliklardan afzal: Salomatlik bo‘lmasa, moddiy boyliklar, mansablar va boshqa narsalarning qadri pasayadi.
Hayot sifatini belgilaydi: Sog‘lom inson hayotdan to‘liq zavq oladi, faol va samarali bo‘ladi.
Maqsadlarga erishishga yordam beradi: Sog‘lomlik orqali inson o‘z maqsadlariga osonroq erishadi, chunki jismoniy va ruhiy kuch-quvvatga ega bo‘ladi.
Jamiyatning rivojlanishi: Sog‘lom insonlar jamiyatning faol a’zolari bo‘lib, uning rivojiga hissa qo‘shadilar.
Oila va yaqinlar: Salomatlik oiladagi munosabatlarga ham ta’sir qiladi. Sog‘lom inson o‘z yaqinlari uchun ham ko‘proq e’tibor qarata oladi.
Amaliyotda salomatlikni saqlash bo‘yicha tavsiyalar
To‘g‘ri ovqatlanish
Muvozatlangan ovqatlanish rejimiga rioya qiling.
Mevalar, sabzavotlar, don mahsulotlari va oqsillarga boy taomlarni iste’mol qiling.
Fastfood va yog‘li taomlardan saqlaning.
Jismoniy faoliyat
Har kuni kamida 30 daqiqa jismoniy mashqlar qiling.
Yugurish, yurish, velosport, suzish kabi faoliyatlar bilan shug‘ullaning.
Jismoniy faollik stressni kamaytiradi va kayfiyatni yaxshilaydi.
Tinch uyqu
Kunlik 7-8 soat uyqu muhim. Uyquga yotish va turish vaqtini bir xilda saqlang.
Elektron qurilmalarni uyqudan oldin foydalanishni cheklang.
Stressni boshqarish
Hobbi va sevimli mashg‘ulotlar bilan shug‘ullaning.
Zararli odatlardan saqlanish
Tamaki, alkogol va boshqa zararli moddalarni iste’mol qilmang. Bu odatlar salomatlikka jiddiy ziyon yetkazadi.
Muntazam tibbiy ko‘riklar
Muntazam ravishda shifokorga ko‘rining. Kasalliklarni erta aniqlash va davolash muhim.
Gigiyena qoidalariga rioya qilish
Qo‘llarni muntazam yuving.
Shaxsiy gigienaga e’tibor qarating.
Ijtimoiy aloqalarni qo‘llab-quvvatlash
Oila va do‘stlar bilan vaqt o‘tkazing.
Ijtimoiy faol bo‘lish ruhiy sog‘lomlikka ijobiy ta’sir qiladi.
Salomatlikka oid hikmatli so‘zlar va maqollar
“Sog‘lik — eng katta boylik”
“Sog‘lom tanada sog‘lom aql”
“Kasallik keltirmasdan davo qil”
“Salomatlikning qadrini kasal bilar”
“Ertala-baxtlik, sog‘lomlik — barchadan ustun”
“Sog‘liqni pulga sotib ololmaysan”
“Sog‘lom inson — jamiyatning boyligi”
“Sog‘lik yo‘q joyda baxt yo‘q”
“Sog‘lik — hayot chirog‘i”
“Ko‘p kulish — sog‘likning kaliti”
Tavsiya etilgan manbalar
Ibn Sino (Avitsenna), “Tib qonunlari” (Qonun fi-t-tib), Toshkent, 1991-yil.
Abdulloh ibn Abdurrahmon al-Buxoriy, “Tibbiy hadislar”, Ilm-Ziyo, 2014-yil.
Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf, “Inson salomatligi va shar’iy tib”, Hilol-Nashr, 2012-yil.
Abdulhamid Sa’diy, “Islomda tib va sog‘liqni saqlash”, Ma’rifat, 2010-yil.
Muhammad Ali al-Hashimiy, “Inson sog‘lig‘ini saqlash va unga bo‘lgan muomala”, Toshkent, 2013-yil.