Qo‘shnichilik — bu qo‘shnilar o‘rtasidagi ahil va samimiy munosabatlarni, bir-biriga yordam ko‘rsatishni va o‘zaro hurmatni ifodalovchi qadriyatdir. Qo‘shnichilikning asosiy elementi – bir-birini hurmat qilish va axloqiy me’yorlarga rioya qilishdir.
Qo‘shnilar bir-biriga hurmat bilan munosabatda bo‘lishlari, bir-birlarining shaxsiy hududlarini va shaxsiy hayotini hurmat qilishlari kerak. Qo‘shnichilikda yordam va qo‘llab-quvvatlash muhim rol o‘ynaydi. Qo‘shnilar bir-biriga yordam berishga tayyor bo‘lishlari, muammolarni birgalikda hal qilishlari va bir-birini qo‘llab-quvvatlashlari lozim. Qo‘shnichilikda yordam va qo‘llab-quvvatlash muhim rol o‘ynaydi. Qo‘shnilar bir-biriga yordam berishga tayyor bo‘lishlari, muammolarni birgalikda hal qilishlari va bir-birini qo‘llab-quvvatlashlari lozim. Qo‘shnichilik munosabatlarida toqatli va bag‘rikeng bo‘lish muhimdir. Har bir qo‘shnining o‘ziga xos odatlari va turmush tarziga nisbatan bag‘rikenglik bilan yondashish, kelishmovchiliklarni tinch yo‘l bilan hal qilish juda muhimdir. Qo‘shnichilik ijtimoiy birdamlikni ta’minlaydi. Bu jamiyatdagi o‘zaro yordam va qo‘llab-quvvatlash, birgalikda hayot kechirishni anglatadi. Qo‘shnilar bir-birini himoya qiladi, xavfsizlik va tinchlikni ta’minlash uchun birgalikda harakat qilishadi. Oilaviy kontekstda qo‘shnichilik oilaning yaqin atrofdagi insonlar bilan ahil yashashi, ularga yordam berishi va ularning yordamini qabul qilishiga asoslanadi.
Qo‘shnichilik ijtimoiy barqarorlikning muhim omili hisoblanadi. Yaxshi qo‘shnichilik munosabatlari mahallalarda tinchlik va osoyishtalikni saqlashga yordam beradi. Qo‘shnichilik munosabatlari shaxsiy xavfsizlikni ta’minlashning zaruriy mexanizmi sanaladi. Qo‘shnilar bir-birini himoya qiladi, kerak bo‘lganda yordam beradi va favqulodda vaziyatlarda bir-biriga tayanch bo‘ladi. Qo‘shnichilik qo‘llab-quvvatlash tizimini yaratadi. Qo‘shnilar qiyin vaziyatlarda bir-biriga yordam berishadi, bu esa ularning ruhiy va jismoniy farovonligini oshiradi. Qo‘shnichilik ijtimoiy aloqalarni mustahkamlaydi. Qo‘shnilar bir-biri bilan yaxshi munosabatda bo‘lib, bir-birining holidan xabar olib turishadi, bu esa jamiyatda birlik va birdamlikni mustahkamlashga xizmat qiladi. Qo‘shnichilik shaxsiy va jamoaviy farovonlikni oshiradi. Yaxshi qo‘shnichilik munosabatlari orqali insonlar o‘zlarini xavfsiz va qulay his qilishadi, bu esa ularning umumiy farovonligini oshiradi. Qo‘shnichilik oila uchun muhim, chunki bu qadriyat ijtimoiy hamjihatlikni, xavfsizlikni va jamiyatdagi tinchlikni ta’minlaydi. Qo‘shnichilik orqali oilalar bir-birini qo‘llab-quvvatlash, birgalikda muammolarni hal qilish va kundalik hayotda ko’maklashish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Farzandlarga qo‘shnichilik qadriyatini o‘rgatish ularni jamiyatda ahillik va mehribonlik bilan yashashga tayyorlaydi, bu esa ularning kelajakdagi ijtimoiy hayotiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.
Mazkur qadriyatning turli madaniyat va davlatlardagi ahamiyati
O‘zbekistonda qo‘shnichilik qadriyati an’anaviy ravishda juda yuqori baholanadi, qo‘shnilar o‘rtasida ahillik va yordam ko‘rsatish odatlari keng tarqalgan.
Turk madaniyatida qo‘shnichilik «komşuluk» tushunchasi bilan ifodalanadi va bu jamiyatda insonlar o‘rtasida kuchli ijtimoiy bog‘liqlikni saqlashga yordam beradi.
Yaponiyada esa qo‘shnichilik qadriyatlari «kinjo no tsukiai» (qo‘shnilar bilan munosabatlar) orqali ifodalanib, mahalliy jamiyatlar o‘rtasida mustahkam aloqalar va bir-biriga yordam berish madaniyatini shakllantiradi.
Amaliyotda qo‘llash bo‘yicha tavsiyalar
Qo‘shnilar bilan muntazam muloqotda bo‘lish va bir-biriga yordam ko‘rsatish odatini rivojlantiring.
Farzandlarga qo‘shnichilik qadriyatining ahamiyatini tushuntiring va ularni qo‘shnilarga hurmat bilan yondashishga o‘rgating.
Mahalliy jamiyat tadbirlarida ishtirok etish orqali qo‘shnichilik munosabatlarini mustahkamlang.
Qadriyatga yo‘naltirilgan maqollar, hikmatli so‘zlar, aforizmlar
«Qo‘shnichilikda mehr bo‘lsa, uyda baxt bo‘ladi»
«Yaxshi qo`shni uzoq qarindoshdan yaxshi »
«Yaxshi qo`shni ota-ona, yomon qo`shni-boshga balo »
«Qo`shni qo`shnining bozori »
«Qo`shnida pishar, bizga ham tushar »
«Qo`shning bilgani-olamning bilgani »
Tavsiya etilgan manbalar:
Maqolalar:
Agger, A., 2012.Towards Tailor-made Participation: How to Involve Different Types of Citizens in Participatory Governance. The Town Planning Review, 83(1) pp. 29-45.
Arnstein, S.R., 1969. A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of planners, 35(4), pp. 216-224.
Barnett, Neil., 2011 Local Government at the Nexus? Local Government Studies, 37(3), pp. 275-90.
Beebeejaun, Y., 2006. The Participation Trap: The Limitations of Participation for Ethnic and Racial Groups. International Planning Studies, 11(1) pp. 3-18.
Booher, D.E. and Innes, J.E., 2002. Network Power in Collaborative Planning. Journal of Planning Education and Research 21(3) pp.221-36.
Internet saytlari: