Qat’iylik – qat’iy ekanlik. Mazkur qadriyat insonning belgilangan maqsadga erishishda yoki qaror qabul qilishda mustahkam iroda va aniqlik bilan harakat qilishini bildiradi. Qat’iylik – bu insonning o‘z qarorlariga, qadriyatlariga va hayotiy tamoyillariga sodiq qolishi, maqsadlariga erishish yo‘lida qat’iy va shijoatli bo‘lishini anglatadi.
Qat’iyatli odamlar qiyinchiliklar va to‘siqlarga qaramay, o‘z rejalari yoki qarorlarini amalga oshirishda davom etadilar. Ushbu fazilat sabr, chidamlilik va o‘z ishonchiga sodiqlik bilan birgalikda namoyon bo‘ladi.
Qat’iylik oilada sog‘lom munosabatlar va mustahkamlikni ta’minlaydi. Har bir qaror va harakatda qat’iy bo‘lish lozim. Bu fazilat insonni mustahkam, bardoshli, va o‘z yo‘lida sobit bo‘lishga undaydi. Qat’iylik nafaqat shaxsiy rivojlanishda, balki oilaviy va ijtimoiy hayotda ham muhim o‘rin tutadi.
Qat’iylik fazilati insonni kuchli, bardoshli va maqsadli qiladi. Bu qadriyat oila, jamiyat va ish faoliyatida muvaffaqiyat qozonish uchun zarur bo‘lgan asosiy omillardan biridir. Qat’iylik insonni har qanday sharoitda ham o‘z tamoyillariga sodiq qolishga, to‘g‘ri yo‘lda sobit turishga undaydi.
Qat’iylik boshqa millat oilalarida qadriyat sifatida
Vyetnamda qat’iylik qadriyati insonning o‘z maqsadlariga erishish yo‘lida sobit va bardoshli bo‘lishini anglatadi. Vyetnamliklar hayotdagi qiyinchiliklarni yengish uchun qat’iylikni juda muhim deb biladilar va bu fazilat ularning milliy xarakterining asosiy qismidir.
Xitoyda qat’iylik (“yì zhì” – iroda) Konfutsiy va daoizm ta’limotlari ta’sirida rivojlangan bo‘lib, insonning o‘z yo‘lidan og‘ishmasligi, qiyinchiliklarga bardosh berishi va maqsadlariga erishishi uchun sabr bilan harakat qilishini ta’kidlaydi.
Rossiyada qat’iylik qadriyati pravoslav nasroniylik va rus xalq an’analariga asoslangan bo‘lib, insonning hayotdagi sinovlarga bardosh bera olish, o‘z prinsiplariga sodiq qolish va hayotda sobit turishiga urg‘u beradi.
Amaliyotda qo‘llash bo‘yicha tavsiyalar:
Ta’lim muassasalarida qat’iylik, sabr va iroda kuchini rivojlantirishga qaratilgan treninglar va dasturlar tashkil etish;
Ish joylarida xodimlarni qat’iyat va maqsad sari intilish ruhida tarbiyalash uchun motivatsion seminarlar o‘tkazish;
Ota-onalar va pedagoglar uchun bolalarni qat’iylik ruhida tarbiyalash bo‘yicha qo‘llanmalar va treninglar yaratish;
Madaniy va sport tadbirlarida qat’iylik va bardoshlik qadriyatlarini rag‘batlantirish va mukofotlash;
Ommaviy axborot vositalarida qat’iylikning ahamiyati haqida ijtimoiy roliklar va ko‘rsatuvlarni tayyorlash.
Qadriyatga yo‘naltirilgan maqollar, hikmatli so‘zlar, aforizmlar:
“Mard aytmas,
Aytsa qaytmas.”
“Azob ko‘rmay, rohat yo‘q.” (o‘zbek xalq maqollari)
“Qat’iylik – muvaffaqiyat kaliti.” (Xitoy maqoli)
“Maqsad sari qat’iyat bilan yurgan hech qachon yo‘lda qolmaydi.” (Vyetnam maqoli)
“Qat’iyat – kuchning eng yuqori ko‘rinishi.” (Rus maqoli)
“Bardosh va qat’iyat bilan har qanday cho‘qqi zabt etiladi.” (Xitoy hikmati)
“Qat’iylik – insonning o‘z orzulariga eltuvchi yo‘ldagi eng mustahkam quroli.”
Tavsiya etilgan manbalar:
Kitoblar:
Falsafa. Qomusiy lug’at. – Toshkent: “O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti”, 2004. – 496 bet.
Ma’naviyat. Asosiy tushunchalar izohli lug‘ati. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2010. – 760 bet.
“The Art of War” by Sun Tzu (Xitoyda strategik qat’iyat haqida).
Badiiy kitoblar:
“The Tale of Kieu” by Nguyen Du (Vyetnam madaniyatidagi qat’iylik haqida).
“War and Peace” by Lev Tolstoy (Rus hayotida qat’iyat va iroda haqida).
Maqolalar:
“Understanding Determination in Confucian and Vietnamese Cultures” (Madaniyatshunoslik bo‘yicha ilmiy maqola).
Videolar: