O‘zaro muloqot bu odamlar oʻrtasida muloqot oʻrnatishning murakkab va koʻp bosqichli jarayoni, jumladan, ma’lumot almashish, muloqot qiluvchi sherikni idrok etish va tushunishdir. Oddiy qilib aytganda, bu odamlar o‘rtasidagi aloqa bo‘lib, uning davomida psixologik aloqa paydo bo‘ladi.
Muloqot turli xususiyatlarga ega bo‘lishi va kim gapirayotganiga qarab farq qilishi mumkin. Maishiy aloqa korporativdan, erkaklar esa ayollardan farq qiladi. Muloqot jarayoni og‘zaki va og‘zaki bo‘lmagan bo‘lishi mumkin. Axir, nafaqat so‘zlar ma’lumotni yetkazib beradi, balki ko‘rinish, teginish, harakatlar, qadamlar – bularning barchasi inson har kuni murojaat qiladigan muloqot hisoblanadi.
Oilada muloqot muhim ahamiyatga ega. Oilada muloqot jarayonida o‘zaro tushunishga, o‘zini yonma-yon his qilishga qonuniy ta’sir ko‘rsatadigan turli xil o‘zaro ta’sir tizimi mavjud bo‘lishi mumkin. O‘zaro muloqot oilaviy munosabatlarning muhim asosi bo‘lib, oilada o‘zaro ta’sir qilish tizimini, rolli pozitsiyalarni taqsimlashni, funksional vazifalarni birgalikda hal qila olish qobiliyatini, bir-biriga munosabatini aks ettiradi.
O‘zaro muloqot boshqa millat oilalarida qadriyat sifatida
Belgiyada oilada oila a’zolari o‘zaro muloqotga kirishar ekan, bir-birlariga savol berish, buyruq, iltimos qilish, biror narsani tushuntirish bilan birga, o‘z oldiga boshqalarga ta’sir etishi, shu narsani ularga tushuntirishni yengillashtiradi, deb hisoblaydi.
Meksikada oilada o‘zaro muloqotning maqsadi oila a’zolarining birgalikdagi faoliyatga ehtiyojni sezishi deb hisoblashadi. Bunda muloqot shaxslararo o‘zaro ta’siri sifatida namoyon bo‘ladi, kishilarning birgalikdagi faoliyati jarayonida paydo bo‘luvchi o‘zaro munosabatni mustahkamlaydi deb bilishadi.
Germaniyada o‘zaro munosabat birgalikdagi faoliyat va muloqot jaroyinida insonlarni ijtimoiy nazoratini kuchaytiradi. Bu esa jamiyat ijtimoiy normalar sifatida maxsus xulq-atvor namunalari tuzilishini ishlab chiqadi deb hisoblashadi.
Qadriyatga taalluqli maqollar, hikmatli so‘zlar, aforizmlar:
Anjom – uy ziynati, so‘z – inson ziynati.
Ariqni suv bezar, odamni – so‘z. (o‘zbek xalq maqollari)
Odamlar bilan muloqot qilish san’ati, mohiyatan, oshxonada o‘zingiz ishonchingiz komil bo‘lmagan taomni idrok etish va qabul qilish qobiliyatiga (uzoq tayyorgarlikni talab qiladi) asoslanadi. (F.Nitsshe)
Odamlar bir-birini qanchalik ko‘p bilishsa, shunchalik kam tushunadilar. Ular bir-birlarini qanchalik yaqinroq bilishsa, shunchalik begona bo‘lishadi. (Erix Mariya Remark)
Tavsiya etilgan manbalar
Kitoblar:
Пол Макги “Мастерство общения”.https://www.litres.ru/book/pol-makgi/masterstvo-obscheniya-kak-nayti-obschiy-yazyk-s-kem-ugodno-6597098/
Badiiy kitoblar:
Mahmud Koshgʻariy. “Devonu lug’otit-turk” https://kh-davron.uz/kutubxona/multimedia/mahmud-koshgariy-va-uning-devoni-lugatit-turk-asari-videodars-devoni-lugatit-turk-3-jildlik.html
Maqolalar:
“Shaxslararo munosabatlarda muloqotning o‘rni va ahamiyati” // https://cyberleninka.ru/article/n/shaxslararo-munosabatlarda-muloqotning-o-rni-va-ahamiyati