Oilaviy marosimlar – bu oilaning ijtimoiy va madaniy hayotida muhim o‘rin tutadigan, oila a’zolarini birlashtiruvchi, oila an’analari va qadriyatlarini mustahkamlovchi tadbirlardir. Ushbu marosimlar turli millat va madaniyatlarda o‘ziga xos ko‘rinishga ega bo‘lib, oila ichidagi birlik, bir-biriga nisbatan hurmat, mehr-muhabbat va qo‘llab-quvvatlashni kuchaytirishga xizmat qiladi.
Oila a’zolarining uzoq muddat birga yashamasligi tufayli vaqti-vaqti bilan o‘tkaziladigan yig‘inlar va oila uchrashuvlari o‘ziga xos marosimga aylanadi. Bu tadbirlar oilaning ajralgan qismlarini birlashtirish, o‘zaro aloqalarni kuchaytirish va oilaviy xotiralarni yangilash imkoniyatini beradi.
Oilaviy marosimlar boshqa millat oilalarida qadriyat sifatida
Vyetnamda oilaviy marosimlar Konfutsiy va Buddizm ta’sirida shakllangan bo‘lib, ular oila birligini mustahkamlash va avlodlar o‘rtasidagi hurmat va ehtiromni saqlash uchun muhim hisoblanadi. Vyetnamda yangi yil bayrami – Tet bayramida oila a’zolari bir joyga to‘planib, ota-bobolarni yod etishadi, xotiralarini eslashadi va bir-birlariga omad tilaydilar.
Xitoyda oilaviy marosimlar “oila – jamiyatning asosidir” degan tamoyil asosida shakllangan. Nikoh va yangi yil bayramlari kabi marosimlar Konfutsiy ta’limotiga ko‘ra, oila a’zolari va qarindoshlar o‘rtasidagi aloqalarni mustahkamlash va hurmatni kuchaytirish uchun o‘tkaziladi. Masalan, Xitoy yangi yili bayrami paytida oila bir joyga yig‘ilib, an’anaviy taomlar tayyorlaydi va ajdodlarga sig‘inishadi.
Rossiyada oilaviy marosimlar pravoslav nasroniylik va xalq an’analari bilan boyitilgan bo‘lib, Rojdestvo, Pasxa kabi diniy bayramlar va nikoh marosimlari oila birligini, urf-odatlarni va milliy qadriyatlarni saqlash uchun o‘tkaziladi. Bu bayramlarda oilalar bir joyga to‘planib, ibodat qilishadi, bir-birlariga sovg‘alar berishadi va oilaviy qadriyatlarni e’zozlashadi.
Amaliyotda qo‘llash bo‘yicha tavsiyalar:
Oilaviy marosimlarning ahamiyatini bolalarga singdirish uchun ularni tarbiyaviy jarayonlarga kiritish va o‘ziga xos darslar o‘tkazish.
Oilaviy qadriyatlar va marosimlar haqida hujjatli filmlar, video ko‘rsatuvlar va kitoblar orqali ommaviy axborot vositalarida targ‘ibot ishlari olib borish.
Jamiyatda oilaviy marosimlarni nishonlash va ularga e’tibor qaratish uchun mahalliy madaniyat markazlari va jamoat tashkilotlari bilan hamkorlikda tadbirlar o‘tkazish.
Yangi turdagi oilaviy marosimlar va bayramlarni joriy qilish orqali oila a’zolari o‘rtasida bog‘liqlikni kuchaytirish.
Oila a’zolari o‘rtasidagi munosabatlarni yaxshilash va bir-biriga hurmat ko‘rsatishni rag‘batlantirish uchun oilaviy terapiya va maslahat xizmatlarini rivojlantirish.
Qadriyatga yo‘naltirilgan maqollar, hikmatli so‘zlar, aforizmlar:
“Oilani hurmat qilish – millatni hurmat qilishdir.” (Xitoy maqoli)
“Oila birligi – tinchlik va barqarorlikning kalitidir.” (Vyetnam maqoli)
“Oila – insonning qalb makoni, uning kuchi va umidi.” (Rus maqoli)
“Oila – jamiyatning kichik ko‘rinishi.”
“Birlikdagi oila hech qachon yemirilmaydi.”
Tavsiya etilgan manbalar:
Kitoblar:
Falsafa. Qomusiy lug’at. – Toshkent: “O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti”, 2004. – 496 bet.
Ma’naviyat. Asosiy tushunchalar izohli lug‘ati. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2010. – 760 bet.
“Confucianism: A Very Short Introduction” by Daniel K. Gardner (Xitoyda oila va jamiyat haqida).
“Russian Folk Belief” by Linda J. Ivanits (Rossiyada oilaviy urf-odatlar va marosimlar haqida).
Badiiy kitoblar:
“The Sorrow of War” by Bao Ninh (Vyetnam oilaviy hayoti haqida).
Maqolalar:
“Family rituals and traditions in asian and russian cultures”
Videolar: