Oilaparvarlik oila a’zolarining bir–biriga mehr–muhabbat ko‘rsatishi, bir–birini qo‘llab–quvvatlashi va birga hayot kechirishini ifodalovchi tushuncha. Oilaparvarlik oilaning barcha a’zolari o‘rtasida mehr–muhabbat, qo‘llab–quvvatlash va o‘zaro hurmatga asoslangan munosabatlarni ifodalaydi.
Oilaparvarlik qadriyat sifatida oila ichidagi bog‘liqlikni mustahkamlaydi vaoila a’zolarining bir-biriga bo‘lgan e’tiborini, mehrini, hamjihatligini oshiradi. Oilaparvarlik oila muhitida samimiylik, ishonch va hamjihatlikni saqlashga yordam beradi.
Oilaparvarlik oila muhitini sog‘lom, mustahkam va barqaror saqlash uchun zarur bo‘lgan eng muhim qadriyatdir. Bu qadriyat oila ichidagi ishonch, mehr-muhabbat va hamjihatlikni oshiradi, oila a’zolarining o‘zaro aloqalarini yanada mustahkamlaydi.
Oilaparvarlik boshqa millat oilalarida qadriyat sifatida
Vyetnamda oilaparvarlik qadriyati Konfutsiy ta’limoti va an’anaviy qadriyatlarga asoslanib, oilaviy hamjihatlik va bir-birini qo‘llab-quvvatlashning muhimligini ta’kidlaydi. Oilaparvarlik Vyetnamda jamiyatning barqarorligini saqlash uchun asosiy omil sanaladi.
Xitoyda oilaparvarlik “jia” (oila) atrofida qurilgan bo‘lib, oilaning birligi va kuchli ijtimoiy aloqalarni ta’minlash muhim deb hisoblanadi. Xitoyda oila a’zolarining bir-biriga mehribonligi va mas’uliyati butun jamiyatning rivojlanishi uchun zarur.
Rossiyada oilaparvarlik qadriyatlari pravoslav nasroniylik, milliy an’analar va jamoaviylik (kollektivizm) tamoyillariga asoslanadi. Oilaparvarlik rus jamiyatida oila a’zolari o‘rtasida bir-biriga yordam berish, hamjihatlik va mehr-muhabbatni saqlashni o‘z ichiga oladi.
Amaliyotda qo‘llash bo‘yicha tavsiyalar:
Oilaparvarlikni mustahkamlash uchun mahallalar darajasida oilaviy tadbirlar va marosimlarni tashkil etish hamda ularni saqlab qolishga ko‘proq e’tibor qaratish;
Ota-onalar va farzandlar o‘rtasidagi muloqotni yaxshilash uchun psixologik treninglar va maslahat xizmatlarini taqdim etish;
Maktab va oliy o‘quv yurtlarida oilaparvarlik va oilaviy qadriyatlarni targ‘ib qiluvchi darslar va seminarlar, targ‘ibot tadbirlarini o‘tkazish;
Oiladagi barcha a’zolar uchun o‘zaro hurmat va mehr-muhabbat muhimligini tushuntirish va ularga o‘zaro yordam ko‘rsatishni rag‘batlantirish;
Ommaviy axborot vositalari orqali oilaparvarlik mavzusida ijtimoiy roliklar, maqolalar va ko‘rsatuvlarni yaratish va namoyish qilish.
Qadriyatga yo‘naltirilgan maqollar, hikmatli so‘zlar, aforizmlar:
“Oila tinch — yurt tinch.”
“Oila — qo‘sh ustunli ayvon.”
“Oppoq bo‘lgan oq uyim,
Osh-noni yo‘q qoq uyim.” (o‘zbek xalq maqollari)
“Oila – bu qalbning makoni.” (Xitoy maqoli)
“Mehr bilan to‘lib turgan uyda tinchlik hukm suradi.” (Vyetnam maqoli)
“Oilani asrash – jamiyatni asrashdir.” (Rus maqoli)
“Oila – hamma narsa bilan boy bo‘lganlar uchun ham, hech narsaga ega bo‘lmaganlar uchun ham muhimdir.”
“Oila – bu qalbning qudratidir, hayotning ma’nosi.”
Vatanga muhabbat oiladan boshlanadi. (Bekon)
Oila xulqning oliy maktabidir. (Smayls)
“Oilaviy muhabbat odamlar orasida keng tarqalgan, eng mustahkam muhabbatdir, shuning uchun ham u kishilar hayotiga ta’sir ko‘rsatish jihatidan odamning eng muhim va eng hayotbaxsh tuyg‘usidir.” (N.Chernishevskiy)
Tavsiya etilgan manbalar:
Kitoblar:
Falsafa. Qomusiy lug’at. – Toshkent: “O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti”, 2004. – 496 bet.
Ma’naviyat. Asosiy tushunchalar izohli lug‘ati. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2010. – 760 bet.
“The Family: A Social History of the Twentieth Century” by Mary Jo Maynes (Oilaviy qadriyatlar va jamiyat tarixi haqida).
“Family Ties That Bind” by Ronald W. Richardson (Oilaparvarlik va oilaviy munosabatlar haqida).
Badiiy kitoblar: “Wild Swans: Three Daughters of China” by Jung Chang (Xitoy oilaviy qadriyatlari haqida badiiy kitob).
“Fathers and Sons” by Ivan Turgenev (Rossiyada oilaviy munosabatlar va qadriyatlar haqida klassik asar).
Maqolalar:
“The Role of Family in Eastern Societies” (Ilmiy maqola Vyetnam va Xitoydagi oilaviy qadriyatlar haqida).
Videolar