Nikohning muqaddasligi nikohni muqaddas, ilohiy va barakali ittifoq deb bilishni anglatadi. Bu tushuncha turli diniy va madaniy an’analarga asoslangan bo‘lib, ular nikoh va uning barhayotligini muqaddas deb talqin etadi.
Nikoh oilaning asosiy tayanchi hisoblanadi. U ishonch, muhabbat va sadoqat bilan mustahkamlanadi. Nikohning muqaddasligi oilaviy qadriyatlar tizimida eng muhim o‘rinlardan birini egallaydi. Sharqona va milliy an’analarda nikoh nafaqat erkak va ayol o‘rtasidagi huquqiy yoki ijtimoiy kelishuv, balki muqaddas rishta, insonlarning bir-biriga sadoqati, ishonchi, va hurmatining timsoli sifatida qaraladi. Nikohning muqaddasligi bu rishtaning pokligi va yuksak axloqiy tamoyillar asosida barqarorligini anglatadi.
Nikoh o‘zaro ishonch va sadoqat asosida quriladi. Nikohdagi erkak va ayol bir-biriga sodiq bo‘lishlari, hayot yo‘lida birgalikda harakat qilishlari va har qanday vaziyatda ham bir-birini qo‘llab-quvvatlashlari zarur. Bu ishonchning yo‘qligi oiladagi muammolarning kelib chiqishiga sabab bo‘lishi mumkin.
Nikohning muqaddasligi oila va jamiyatning barqarorligini ta’minlovchi asosiy omillardan biri bo‘lib, u insonlarning axloqiy, ma’naviy va ijtimoiy hayotida katta ahamiyatga ega. Nikoh bu nafaqat shaxsiy munosabat, balki ijtimoiy tuzilmaning mustahkamligi uchun ham zaruriy qadriyatdir.
Nikohning muqaddasligi boshqa millat oilalarida qadriyat sifatida
Vyetnamda nikohning muqaddasligi an’anaviy urf-odatlar va Konfutsiy ta’limotlariga asoslanadi, u oila mustahkamligini ta’minlash va jamiyat barqarorligini saqlashda muhim rol o’ynaydi. Vyetnamda nikoh ko‘pincha oilalararo kelishuv va jamiyat qadriyatlariga muvofiq amalga oshiriladi.
Xitoyda nikohning muqaddasligi Konfutsiy falsafasi asosida shakllangan bo‘lib, er va xotin o‘rtasidagi sadoqat va mas’uliyatni ta’minlashga katta e’tibor qaratiladi. Xitoy jamiyatida nikohning barqarorligi va oilaning birligi muhim sanaladi.
Rossiyada nikohning muqaddasligi pravoslav nasroniylik tamoyillariga asoslanadi, u er va xotin o‘rtasidagi muhabbat, sadoqat va o‘zaro hurmatni o‘z ichiga oladi. Rossiyada nikoh faqatgina shaxsiy tanlov emas, balki oilaning ijtimoiy va diniy qadriyatlarini aks ettiradi.
Amaliyotda qo‘llash bo‘yicha tavsiyalar:
Nikohning muqaddasligini targ‘ib qilish uchun oila institutini qo‘llab-quvvatlovchi ta’lim dasturlari va seminarlar tashkil qilish;
Nikoh oldidan maslahat berish va psixologik tayyorlash xizmatlarini ko‘rsatish, bu orqali yoshlar o‘rtasida mas’uliyat va sadoqat qadriyatlarini rivojlantirish;
Madaniy va diniy qadriyatlarni hisobga olgan holda nikoh marosimlari va tadbirlarini o‘tkazish;
Nikohdagi er va xotin o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarni mustahkamlash uchun oila terapiyasi va maslahat xizmatlarini yo‘lga qo‘yish;
Ommaviy axborot vositalari orqali nikohning muqaddasligi va oilaviy qadriyatlarni targ‘ib qiluvchi kontent yaratish va namoyish etish.
Qadriyatga yo‘naltirilgan maqollar, hikmatli so‘zlar, aforizmlar:
“Yaxshi nikoh – bu bir-birini tushunish va qadr-qimmatni saqlashdir.”
“Nikoh – sadoqat, muhabbat va sabr binosi.”
“Baxtli oila – kuchli davlatning asosi.” (Xitoy maqoli)
“Nikohdan avval ko‘zlaringni keng och, nikohdan keyin esa yumuq saqlang.” (Vyetnam maqoli)
“Nikoh – bu ikki qalbning birlashishi, ikki tananing emas.” (Rus maqoli)
“Nikoh kishilik jamiyatining birinchi pog‘onasidir.” (Sitseron)
“Nikoh mustaqillik jihatidan teppa-teng bo‘lgan erkak va ayol o‘rtasidagi munosabatlarning ifodasidir, bunda mutelik ham bir xil, majburiyat ham bir xil.” (L.Anspaxer)
Tavsiya etilgan manbalar:
Kitoblar:
Falsafa. Qomusiy lug’at. – Toshkent: “O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti”, 2004. – 496 bet.
Ma’naviyat. Asosiy tushunchalar izohli lug‘ati. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2010. – 760 bet.
The Five Love Languages: The Secret to Love that Lasts” by Gary Chapman (Nikoh va munosabatlar haqida).
“The Art of Marriage” by Catherine Blyth (Nikoh va oilaviy hayot haqida).
Badiiy kitoblar:
“The Joy Luck Club” by Amy Tan (Xitoy oilaviy qadriyatlari va nikoh haqida).
Maqolalar:
“The Role of Marriage in Asian Societies” (Ilmiy maqola nikohning ahamiyati haqida).
Videolar :