Mas’uliyat shaxsning jamiyatga nisbatan o‘z ma’naviy burch va huquqiy me’yorlarni bajarishi bilan tavsiflanuvchi ijtimoiy va axloqiy-huquqiy munosabatni ifodalaydi. Har bir oila a’zosi o‘z zimmasidagi mas’uliyatni his qilishi va oilaga nisbatan mas’uliyatli bo‘lishi.

Mas’uliyat oilaviy, shaxsiy va ijtimoiy hayotda eng muhim qadriyatlardan biri hisoblanadi. Bu qadriyat insonning o‘z vazifalari, qarorlari va harakatlari uchun javobgarlikni his qilishini anglatadi. Mas’uliyatli inson o‘zining qilmishlariga, so‘zlariga va boshqalarga nisbatan qilgan harakatlariga e’tibor bilan qaraydi, har qanday holatda ham o‘z zimmasidagi vazifalarni sidqidildan bajaradi.

Mas’uliyat qadriyati har bir insonning o‘z hayotidagi o‘rnini, maqsadlarini, va majburiyatlarini to‘g‘ri anglashiga, jamiyat oldidagi burchlarini bajarishga undaydi. Bu qadriyat oila va jamiyat hayotining barqarorligi va rivoji uchun muhimdir. Mas’uliyatli insonlar jamiyatning sog‘lom va mustahkam bo‘lishida katta hissa qo‘shadi.

Mas’uliyat boshqa millat oilalarida qadriyat sifatida

Xitoyda mas’uliyat qadriyati Konfutsiy ta’limoti va “ren” (insonparvarlik) tamoyili asosida shakllangan bo‘lib, u insonning o‘z oilasi, jamiyati va davlat oldidagi burchlarini anglashini talab qiladi. Xitoyliklar mas’uliyatni ijtimoiy tartib va barqarorlikning asosiy omili deb biladilar.

Rossiyada mas’uliyat qadriyati pravoslav nasroniylik va milliy urf-odatlar bilan bog‘liq bo‘lib, har bir insonning o‘z oilasi, jamiyat va davlat oldidagi burchlarini ado etishiga katta e’tibor qaratiladi. Rus jamiyatida mas’uliyat shaxsiy hayotda ham, ijtimoiy hayotda ham asosiy ahamiyatga ega.

 

Amaliyotda qo‘llash bo‘yicha tavsiyalar:

Mas’uliyatni oshirish uchun ta’lim muassasalarida axloqiy va ijtimoiy mas’uliyatga bog‘liq o‘quv materiallarini ko‘paytirish;

Ish joylarida xodimlar orasida mas’uliyat va halollikni targ‘ib qilish uchun trening va motivatsion seminarlar o‘tkazish, tarqatma materiallarini oshirish;

Ota-onalar va pedagoglar uchun mas’uliyatli tarbiya bo‘yicha qo‘llanmalar va maslahat beruvchi kurslar yaratish;

Madaniy va ijtimoiy tadbirlar orqali mas’uliyatli fuqarolikni rag‘batlantirish;

Bolalarni kichik yoshdan mas’uliyatli bo‘lishga o‘rgatish uchun oilada va maktabda rag‘batlantiruvchi usullarni qo‘llash.

 

Qadriyatga yo‘naltirilgan maqollar, hikmatli so‘zlar, aforizmlar:

“Bekor otning boshi o‘tlar,

Bog‘liq bo‘lsa, yaxshi o‘tlar.” (o‘zbek maqoli)

“Mas’uliyat – bu insonning asl qadridir.” (Xitoy maqoli)

“Inson o‘z burchini bajarmasa, u o‘zini hurmat qilmaydi.” (Rus maqoli)

“Mas’uliyatli inson har doim o‘z so‘zida turadi.” (Xitoy hikmati)

“Mas’uliyat – bu yelkaga yuk, ammo u yuksak maqsadlarga eltadi.” (Rus aforizmi)

Tavsiya etilgan manbalar:

Kitoblar:

Falsafa. Qomusiy lug’at. – Toshkent: “O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti”, 2004. – 496 bet.

Ma’naviyat. Asosiy tushunchalar izohli lug‘ati. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2010. – 760 bet.

“The Analects of Confucius” by Confucius (Konfutsiy ta’limoti va mas’uliyat qadriyati haqida).

“Russian Orthodoxy and Responsibility: Moral Teachings in Modern Context” by John P. Burgess (Rus pravoslav axloqi va mas’uliyat qadriyati haqida).

Badiiy kitoblar:

“War and Peace” by Lev Tolstoy (Rossiya jamiyatida mas’uliyat va insoniylik haqida).

“The Art of War” by Sun Tzu (Xitoy madaniyatida mas’uliyat va strategiya haqida).

Maqolalar:

“Cultural concepts of responsibility in russia and china” (Madaniyatshunoslik bo‘yicha ilmiy maqola).

Videolar:

https://www.youtube.com/watch?v=Eboz-h9BPxw

https://www.shutterstock.com/ru/video/clip-18017992-one-big-happy-family-dawn-greeted-sun