Kechirimlilik – oila a’zolari bir-birining kamchiliklarini kechira bilishi, bag‘rikenglik ko‘rsatishi oilaviy barqarorlikni ta’minlaydi. Kechirimlilik – bu insonning boshqalarning xatolarini, noto‘g‘ri xatti-harakatlarini yoki o‘ziga yetkazilgan ruhiy va jismoniy zararlarni kechira olish qobiliyatidir.
Kechirimlilik insonning ichki kuchini, bag‘rikengligini va ruhiy yuksakligini namoyon etuvchi fazilatdir. Bu qadriyat oila, do‘stlik va jamiyatdagi munosabatlarni mustahkamlashga, tinchlik va osoyishtalikni saqlashga yordam beradi.
Kechirimlilik insonni ruhiy yuksaklikka olib chiqadi, uning qalbini poklaydi va boshqalar bilan bo‘lgan munosabatlarini yanada samimiy va mustahkam qiladi. Bu qadriyat oilaviy, do‘stlik va jamiyatdagi munosabatlarni yaxshilashda muhim o‘rin tutadi. Kechirimlilik har qanday vaziyatda ham insonlarni ezgulik va insonparvarlik yo‘lida birlashtiradi.
Kechirimlilik boshqa millat oilalarida qadriyat sifatida
Vyetnamda kechirimlilik qadriyati Buddizm ta’limotlari ta’sirida shakllangan bo‘lib, u insonlarni dushmanlikdan voz kechishga, boshqalarning xatolarini kechirishga va o‘zaro tinchlikni saqlashga chaqiradi. Kechirimlilik Vyetnam jamiyatida oilaviy va ijtimoiy munosabatlarni mustahkamlashning asosiy tamoyillaridan biridir.
Xitoyda kechirimlilik (“shū rén”) qadriyati Konfutsiy ta’limotlari va Daoizm ta’sirida rivojlangan. U insonlarni boshqalarning xatolarini kechira olishga, mojarolarni murosa bilan hal qilishga va tinchlikni saqlashga undaydi.
Rossiyada kechirimlilik qadriyati pravoslav nasroniylik va xalq urf-odatlari bilan bog‘liq. Kechirimlilik rus madaniyatida insonlarning o‘zaro hurmatini saqlash, tinchlikni ta’minlash va ruhiy poklikka erishish uchun muhim fazilat hisoblanadi.
Amaliyotda qo‘llash bo‘yicha tavsiyalar:
Kechirimlilik qadriyatini targ‘ib qilish uchun ta’lim muassasalarida maxsus darslar va treninglar tashkil etish;
Oilalarda bolalarni kechirimli bo‘lishga o‘rgatish va ularni boshqalarning xatolarini kechira olishga rag‘batlantirish uchun ota-onalar uchun maxsus maslahat kurslari o‘tkazish;
Jamiyatda kechirimlilikni rivojlantirish uchun ijtimoiy xizmatlar va qo‘llab-quvvatlash guruhlarini tashkil qilish;
Kechirimlilikning ahamiyati haqida ijtimoiy roliklar va ko‘rsatuvlarni ommaviy axborot vositalarida namoyish etish;
Madaniy va diniy tadbirlarda kechirimlilik haqida suhbatlar, ma’ruzalar va kechirimlilikka doir hikoyalar o‘qish.
Qadriyatga yo‘naltirilgan maqollar, hikmatli so‘zlar, aforizmlar:
“Kechirimlilik – bu ruhiy quvvatning eng yuqori ko‘rinishi.” (Xitoy maqoli)
“Kechira olgan odam, dushmanlikdan ozod bo‘ladi.” (Vyetnam maqoli)
“Kechirish – bu qalbni poklaydigan nurdir.” (Rus maqoli)
“Kechirish nafratni o‘chiradi va qalbni yengillashtiradi.”
“Yaxshi inson xatolarni kechiradi, dono esa xatolarni takrorlamaydi.”
Tavsiya etilgan manbalar:
Kitoblar:
Falsafa. Qomusiy lug’at. – Toshkent: “O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti”, 2004. – 496 bet.
Ma’naviyat. Asosiy tushunchalar izohli lug‘ati. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2010. – 760 bet.
“The Art of Forgiveness, Loving kindness, and Peace” by Jack Kornfield (Buddizm ta’limotida kechirimlilik haqida).
“Confucianism: A Very Short Introduction” by Daniel K. Gardner (Xitoy madaniyatidagi kechirimlilik haqida).
Badiiy kitoblar:
“Anna Karenina” by Leo Tolstoy (Rus madaniyatida kechirimlilik va insoniylik haqida).
Maqolalar:
“Forgiveness in Confucian and Christian Contexts” (Sharq va G‘arb madaniyatlarida kechirimlilik haqida ilmiy maqola).
Videolar:
https://www.youtube.com/watch?v=Eboz-h9BPxw
https://www.shutterstock.com/ru/video/clip-18017992-one-big-happy-family-dawn-greeted-sun