Ijtimoiy uyg‘unlik — bu jamiyat ichidagi turli guruhlar, ijtimoiy qatlamlar va individlar o‘rtasidagi munosabatlarning sog‘lom, barqaror va muvozanatli bo‘lishini anglatadi. Bu tushuncha ijtimoiy hayotda tinchlik, hamjihatlik va o‘zaro tushunishni ta’minlash uchun juda muhimdir.
O’zbekistonning boy madaniy merosi, turli etnik guruhlarning birgalikda yashashi ijtimoiy uyg’unlikka hissasini qo’shadi. An’anaviy bayramlar, tadbirlar va umumbashariy qadriyatlar bu jarayonda muhim rol o’ynaydi. Odamlar o’rtasida bilim va ma’rifatni oshirish, ijtimoiy uyg’unlikni yanada mustahkamlash uchun zamin yaratadi. Ta’lim muassasalari ijtimoiy qadriyatlarni rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega.
Iqtisodiy barqarorlik va teng imkoniyatlar yaratish, ijtimoiy uyg’unlikni mustahkamlashga yordam beradi. Xususan, ish o’rinlarini yaratish va barcha qatlamlar uchun teng imkoniyatlar taqdim etish muhimdir. Fuqarolar va hukumat o’rtasidagi ochiq muloqot, ijtimoiy masalalarda birgalikda yechim topish, ijtimoiy uyg’unlikni kuchaytiradi.
O’zbekistonda yashovchi turli etnik guruhlarning huquqlari va manfaatlarini hurmat qilish, ijtimoiy birligimizni yanada mustahkamlashga yordam beradi. O’zbekistonda ijtimoiy uyg’unlikni oshirish uchun bunday omillarni inobatga olish, tinch va barqaror jamiyat yaratishga xizmat qiladi. O’zaro hurmat va tushunish asosida rivojlanayotgan jamiyat, kelajak uchun mustahkam poydevor yaratadi.
Ijtimoiy uyg’unlik qadriyati jamiyatning bir-biri bilan aloqador bo’lgan barcha a’zolari o’rtasidagi muvozanat, hamkorlik va tushunishni anglatadi:
1. Jamiyat a’zolari o’rtasida ahillik va bir-birini tushunish. Bu jamiyatda ijtimoiy barqarorlikni ta’minlaydi.
2. Har bir shaxsning fikriga, e’tiqodiga va kelib chiqishiga hurmat qilish ijtimoiy uyg’unlik uchun muhimdir.
3. Ijtimoiy tizimlarda adolatli qonunlar va huquqlarni ta’minlash.
4.Turli madaniyatlar va an’analarni qabul qilish va ularga hurmat bilan qarash.
Ijtimoiy uyg’unlik boshqa millatlar oilalarida qadriyat sifatida
Yaponiya xalqida ijtimoiy uyg’unlik kuchli bir an’anaga ega. Bu, asosan, uzoq tarix davomida shakllangan madaniy va ijtimoiy qadriyatlar bilan bog’liq. Yapon jamiyati ko’plab omillarga tayanib, bunday uyg’unlikni saqlab kelgan: Jamiyatning kollektivizmi, harakat va intizom bilan uyg’unlikni ta’minlaydi.
Amaliyotda qo‘llash bo‘yicha tavsiyalar:
Ijtimoiy uyg’un oila, ijtimoiy hayotda muhim rol o’ynaydigan va bir-birini qo’llab-quvvatlovchi, hurmat va sevgi asosida qurilgan oiladir. Bunda har bir a’zoning hissiy va ruhiy holati, ularning o’zaro aloqalari va bir-biriga bo’lgan munosabatlari ijtimoiy normalar va qadriyatlarga mos kelishiga yordam beradi.
Ta’lim muassasalarida ijtimoiy uyg’unlik – bu ta’lim jarayonida ijtimoiy munosabatlarning, qadriyatlarning va madaniyatning bir-birini to’ldirishi va qo’llab-quvvatlashi muhimligini anglatadi.
Qadriyatga taalluqli maqollar, hikmatli so‘zlar, aforizmlar:
Boyga mehmon bo‘lsang, baqirasan,
Kambag‘alga mehmon bo‘lsang, kekirasan. O‘zbek xalq maqoli.
Yoshlikda bilgani — toshga yozgani,
Qarilikda bilgani — muzga yozgani. O‘zbek xalq maqoli.
Gapirgandan gapirmagan yaxshiroq,
Gapiruvdim tegdi boshimga tayoq. Qirg‘iz xalq maqoli.
Og‘a-ini totuv bo‘lsa,
Tog‘ni talqon qilar.
Opa-singil totuv bo‘lsa,
Uyni bo‘ston qilar. (O‘zbek xalq maqoli)
Suv birlashsa daryo bo‘lar,
El birlashsa — olomon. (Arman xalq maqoli)
Tavsiya etilgan manbalar
Kitoblar:
Abu Nasr Forobiy. «Fozil odamlar shahri». Toshkent: «Yangi asr avlodi» nashriyot-matbaasi, 2022. – 320 b. https://hilolnashr.uz/fozil-odamlar
Badiiy kitoblar:
Ahmad Lutfiy Qozonchi. Saodat asri qissalari. https://archive.org/details/ahmadlutfiyqozonchi.saodatasriqissalari.1kitob
Xoja Ahmad Yassaviy. DEVONI HIKMAT (Yangi topilgan namunalar). Toshkent: “Movarounnahr”, 2004 https://n.ziyouz.com/books/uzbek_mumtoz_adabiyoti/Ahmad%20Yassaviy.%20Devoni%20hikmat%20(yangi%20topilgan%20namunalar).pdf
Maqolalar:
Ip P. K. Harmony as happiness? Social harmony in two Chinese societies //Social indicators research. – 2014. – Т. 117. – С. 719-741.
Adams R. M. C. The family in America: searching for social harmony in the industrial age. – Routledge, 2017.
Aziz F., Yousuf M. The Role of Family in Social Harmony and Sustainable Development: A Study in Islamic Perspective //Al Basirah. – 2022. – Т. 11. – №. 1.
Videolar: